به گزارش خبرنگار میراثآریا، زهرا بهروزآذر در آیین گرامیداشت نخستین سالگرد درگذشت استاد محمود فرشچیان که در ایوان عطار مجموعه فرهنگیتاریخی سعدآباد برگزار شد، با بیان اینکه خود را در برابر استادان و پژوهشگران حاضر در این آیین همچنان یک شاگرد میداند، اظهار کرد: آنچه درباره آثار استاد فرشچیان بیان میکنم، بیش از آنکه مدعی یک تحلیل تخصصی باشد، حاصل مواجهه و برداشت شخصیام از تصاویر خیالانگیز، روحنواز و عمیق این هنرمند است و بیتردید استادان و پژوهشگرانی که سالها با آثار فرشچیان زیسته یا درباره آنها پژوهش کردهاند، میتوانند زوایای دقیقتر و ناگفتههای بیشتری را آشکار کنند.
وی افزود: بسیاری از آثار شاخص استاد فرشچیان، از جمله «ضامن آهو»، «آفرینش» و «عصر عاشورا»، بارها از منظرهای مختلف هنری، ادبی، دینی و زیباییشناختی مورد بررسی قرار گرفتهاند؛ با این حال، یکی از وجوه قابل تامل در جهان آثار او، جایگاه و کیفیت حضور زن است؛ عنصری که میتواند بخشی از جهانبینی، تجربه زیسته و نظام معنایی حاکم بر آثار این هنرمند را بازنمایی کند.
زن در آثار فرشچیان؛ حضوری پویا، زاینده و زندگیبخش
معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهور ادامه داد: زنانی که در آثار فرشچیان حضور دارند، زنانی منفعل، افسرده یا خسته نیستند؛ آنها زنانی فعال، اثرگذار و پویا هستند و تقریبا در تمامی آثاری که من مشاهده کردهام، زن در حال حرکت، زندگی و ارتباط با جهان پیرامون خویش است.
بهروزآذر تصریح کرد: این زنان در ساختار معنایی اثر نقش دارند و حضور آنها با حرکت، زندگی، طبیعت و آفرینش گره خورده است؛ از همین منظر، جایگاه زن در آثار فرشچیان را میتوان یکی از عناصر مهم در فهم جهان هنری او دانست.
وی با اشاره به پیوند عمیق میان زن و طبیعت در آثار استاد فرشچیان اظهار کرد: در این آثار، ردپای زن به گلها، گیاهان و طبیعت میرسد و گویی فاصلهای میان زن، آفرینش، زمین بهعنوان نماد زایش و رویش و آسمان وجود ندارد؛ این عناصر در یکدیگر تنیده و در مرز میان انسان و طبیعت، به یک کلیت واحد تبدیل میشوند.
زن؛ روح طبیعت در جهان تصویری فرشچیان
معاون رئیسجمهور افزود: زنان در آثار فرشچیان جان زندگی هستند و این مفهوم بهروشنی در آثاری که زن در آنها در کانون تصویر قرار گرفته، قابل مشاهده است.
او ادامه داد: در نگاه من، زن در آثار فرشچیان «روح طبیعت» است؛ زنی که با طبیعت درهم میآمیزد و در آن ادغام میشود. میان این زن و عناصر دیگری همچون گیاهان، حیوانات و انسانهای دیگر نیز نوعی همزیستی، اعتماد و ارتباط وجود دارد.
بهروزآذر خاطرنشان کرد: این نگاه، تصویری از زن ارائه میدهد که در آن حیات، زایش، حرکت و پیوند با جهان پیرامون، مؤلفههای اصلی هویت او هستند و همین امر، خوانش آثار فرشچیان را از منظر جایگاه زن، به حوزهای قابل تامل برای پژوهشهای هنری و فرهنگی تبدیل میکند.
«عصر عاشورا»؛ روایتی زنانه از یک واقعه جهانشمول
معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهور در ادامه با اشاره به اثر ماندگار «عصر عاشورا» گفت: حتی در این اثر نیز زنان در محور تصویر قرار دارند. واقعه عاشورا عناصر و شخصیتهای متعددی دارد که برای بسیاری از ما آشناست و سالها با روایت آنها گریستهایم، اما استاد فرشچیان از این واقعه، روایتی متفاوت و زنانه ارائه کرده است.
وی افزود: «عصر عاشورا» تصویری کمنظیر و جهانشمول از زیبایی معنوی و تقدس زن ارائه میکند و به اعتقاد من، این نگاه نمیتواند از تجربه وجودی، اندیشه، جهانبینی و مواجهه عمیق استاد فرشچیان با زندگی و انسان جدا باشد.
بهروزآذر ادامه داد: جایگاهی که مادر استاد و دیگر زنان تاثیرگذار در زندگی او داشتهاند و همچنین تجربههای زیسته، نگاه او به زندگی، ادبیات و خاطرات، احتمالا در شکلگیری این نوع نگاه و تبلور آن در آثارش بیتأثیر نبوده است.
فرشچیان و بازتعریف جایگاه زن در نگارگری
معاون رئیسجمهور با اشاره به تفاوت تصویر زن در آثار فرشچیان با بسیاری از نمونههای پیشین نگارگری اظهار کرد: پیش از این، زنان را در نگارگری بیشتر در نقشهایی مانند معشوقه، صاحب قدح، ساقی، همراه یا ندیمه دیده بودم؛ اما تصویری که استاد فرشچیان از زن خلق میکند، تصویر زنی مستقل است که در مرکز تصویر قرار گرفته و حضوری زاینده، پویا و اهل رویش دارد.
وی افزود: اهمیت این نگاه در آن است که زن در جهان تصویری فرشچیان از یک عنصر صرفا روایی یا تزئینی فراتر میرود و به یکی از حاملان معنای اثر تبدیل میشود؛ عنصری که با طبیعت، زندگی، معنویت و آفرینش پیوند میخورد.
بهروزآذر این رویکرد را در آثار استاد فرشچیان زیبا، جذاب و شگفتانگیز توصیف کرد و گفت: امیدوارم پژوهشگران، علاقهمندان و افرادی که با استاد فرشچیان تجربه زیسته داشتهاند یا درباره آثار او مطالعه کردهاند، این وجه از آثار او را بیش از پیش مورد بررسی قرار دهند و ناگفتههای این جهان هنری را با جامعه به اشتراک بگذارند.
وی در پایان از برگزارکنندگان آیین بزرگداشت و وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی برای فراهم کردن فرصت حضور در این مراسم و ادای احترام به استاد محمود فرشچیان قدردانی کرد.
انتهای پیام/
نظر شما